Budynek Urzędu Gminy
strona główna / z życia gminy / Rys historyczny zespołu"Porąbczanie"
 

Z życia Gminy

2016-12-09

Rys historyczny zespołu"Porąbczanie"

zdjęcie do wpisu Rys historyczny zespołu

 

Każdy jubileusz zaczyna się zwykle od historii.

Zespoły folklorystyczne pełnią zazwyczaj funkcję utrwalającą regionalne tradycje w wielu jej obszarach. Są żywym i świadomie pielęgnowanym reliktem dawności chroniącym od zapomnienia pieśni, tańce, obrzędy i stroje ludowe typowe dla danych regionów. Zespół „Porąbczanie”, od początku swego istnienia pełnił funkcję kulturotwórczą, bo taki był zamysł osób, które przyczyniły się do jego powstania. Założycielami i pomysłodawcami byli: Jadwiga Kołek - wówczas nauczycielka muzyki w szkole podstawowej, Teresa Wykręt – prezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej oddział w Porąbce, wychowawca kilku pokoleń harcerzy oraz działacz społeczny Krzysztof Pardela, ówczesny radny i wielbiciel folkloru. Dzięki ich staraniom ówczesny kierownik Domu Kultury Marian Micherda otrzymał zgodę Wójta Gminy Porąbka Pana Mariana Stopczaka na zorganizowanie naboru do zespołu regionalnego spośród dzieci ze szkoły podstawowej nr 1 i 2 w Porąbce. Efekt rekrutacji był nadzwyczajny, zgłosiło się bowiem ponad 40 dzieci i w ten sposób 4 grudnia 1991 roku powstał oficjalnie Dziecięcy Zespół Regionalny „Porąbianka”. W 1994 roku zespół zmienił nazwę na „Porąbczanie” ponieważ miejscowi poloniści na podstawie starych dokumentów uznali, że nazwa ta jest bardziej właściwa. Choreografem zespołu został Emil Bytom znany w swoim środowisku jako doskonały fachowiec zaś kierownikiem muzycznym Stanisław Tomalik. Wymagający i doskonały choreograf oraz bardzo dobry muzyk stworzyli zespół dziecięcy, który po 5 miesiącach pracy dał swój pierwszy koncert z okazji Dnia Matki – 26 maja 1992 roku w Domu Kultury w Porąbce. Na Sali widowiskowej znalazło się około 250 osób zaproszonych przez dzieci z zespołu i nikt wtedy nie przypuszczał, że zespół zaprezentuje tak wysoki poziom artystyczny. Warto dodać, że w okresie tych 5 miesięcy z budżetu gminy został zakupiony materiał na stroje góralskie, a szyli je sami rodzice dzieci z zespołu,

Dom Kultury w Kobiernicach (gmina Porąbka) przekazał dla zespołu „Porąbczanie” 8 kompletów strojów krakowskich, zaś Komitet Rodzicielski zorganizował zabawę sylwestrową, z której dochód przeznaczył na uzupełnienie strojów krakowskich (5 kompletów) oraz zakup butów do strojów krakowskich. Dzięki przychylności Wójta Gminy Porąbka Pana Mariana Stopczaka, który stwierdził, że zespół jest jego najlepszą inwestycją w kadencji, odkupiono stroje góralskie od rozwiązanego wówczas zespołu „Makowianka” z Makowa Podhalańskiego.

 

Działalność, najważniejsze osiągnięcia i wydarzenia Zespołu

Porąbczanie” w latach 1992-2010

 

W miesiąc po pierwszym koncercie Zespołu odbył się drugi, który większość z widzów zapamiętała jako niezwykłe wydarzenie.

Wyjątkowy koncert zespołu „Porąbczanie” w dniu 26 czerwca 1992 roku na zakończenie roku szkolnego stał się już pierwszym, prawdziwym sukcesem. Na sali widowiskowej znalazło się około 320 osób. Owacjom nie było końca. Na uznanie zasłużył nie tylko choreograf i kierownik muzyczny, ale przede wszystkim dzieci, które wykonały swój program wzorowo. Ich ciężka praca szybko zaczęła przynosić spektakularne efekty. Zespół występował na wszystkich okazjonalnych imprezach w Porąbce (Święto Odzyskania Niepodległości, Święto Konstytucji 3 Maja, Dzień Kobiet, Dzień Matki i inne) i był zapraszany na ważne i ciekawe imprezy poza Porąbkę. Dwukrotnie wystąpił w bardzo prestiżowym Wojewódzkim Przeglądzie Zespołów Folklorystycznych w Makowie Podhalańskim. Pisała o nim prasa, m.in.: „Gazeta Żywiecka”, „Czas Krakowski”, „Gazeta Wyborcza”, „Dziennik Zachodni”, „Dziennik Beskidzki”, „Informator Kulturalny”.

Postępy zespołu były tak znaczące, że, już w 1994 roku otrzymał on rekomendację CIOF-u i mógł wyjechać za granicę na festiwal. W dniach od 29 maja do 9 czerwca 1994 roku zespół koncertował w Bułgarii i brał udział w Międzynarodowym Festiwalu w Diwotino. Wielkim wydarzeniem dla zespołu był występ na XXXI Tygodniu Kultury Beskidzkiej, na estradzie w Szczyrku. W czasie tego folklorystycznego święta „Porąbczanie” gościli z rewizytą zespół z Bułgarii „Kiril Yanew”, z Kładnicy (okręg Pernik). W 1995 roku „Porąbczanie” występowali w miejscowościach Gminy Porąbka: Bujakowie, Czańcu i Kobiernicach. 28 maja 1995 roku, na I Gminnym Pikniku Porąbczańskim odbywającym się na stadionie LKS w Porąbce zespół oglądało około 500 osób. Była to generalna próba przed wyjazdem na koncerty do Budapesztu. Rok 1995 to kolejne zaproszenie na XXXII Tydzień Kultury Beskidzkiej. Tym razem zespół wystąpił w Wiśle i został wspaniale przyjęty przez publiczność. W ramach tego samego festiwalu „Porąbczanie” wzięli także udział w koncercie na estradzie w Oświęcimiu.

We wrześniu 1995 roku nastąpiła znaczna rotacja w zespole. Wiele starszych dzieci ukończyło szkołę i odeszło, przyszły nowe, z którymi trzeba było zaczynać pracę od podstaw. Po roku intensywnej pracy „Porąbczanie” występują w Bujakowie i jest to kolejna ważna próba przed wyjazdem zagranicznym, tym razem do Wiednia. Koncert na Graben Strasse w Wiedniu jest ogromnym przeżyciem dla małych artystów, którzy wzbudzają zainteresowanie wielu osób obserwujących ich występy, również wycieczki z Kolumbii.

Nowy rok szkolny 1996/1997 przyniósł kolejną, dużą rotację zespole, ale już 11 listopada udało się dać krótki koncert. Praca choreografa i dzieci dała następny efekt w postaci 30 minutowego programu wykonanego w dniu 3 maja 1997 w Domu Kultury w Porąbce. Zespół zaczął odnosić kolejne sukcesy, m.in. podczas występu w czasie Dni Morza w Międzybrodziu Bialskim, w 1997 roku. Rok 1997/1998 jest rekordowym pod względem liczby członków Zespołu. Nowy nabór daje bowiem ogólną liczbę 60 osób. W dniu 9 listopada 1997 roku „Porąbczanie” dali koncert podczas obchodów 20-lecia istnienia Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej Oddziału w Porąbce.

Kolejne tournée „Porąbczan” to pobyt w Budapeszcie w dniach 23-25 czerwca 1998 roku.. Wyjazd miał być nagrodą dla dzieci za ich całoroczną pracę i został zwieńczony koncertem z udziałem gości z całego świata. Czerwiec 1998 roku „Porąbczanie” kończą występem podczas Dni Morza w Międzybrodziu Bialskim, a po przerwie wakacyjnej uświetniają jubileusz 50-lecia LKS Porąbka. Kolejne koncerty zespołu to – poza licznymi występami okolicznościowymi na terenie powiatu - także dwukrotny pobyt w Warszawie,

Wrzesień 2000 roku zapoczątkował nowy etap w historii Zespołu „Porąbczanie”. Zmieniło się kierownictwo artystyczne. Choreografem został Władysław Koźbiał, a kierownikiem muzycznym Roman Pękala. Praca w zespole rozpoczęła się w nowym składzie, z nowym naborem członków zespołu i w nowym repertuarze. Po roku dopiero publiczność ma okazję ponownie zobaczyć i usłyszeć młodych artystów. Nie sposób wymienić wszystkich koncertów, w latach 2001-2010 zespół występował: Czechy, Węgry, Chorwacja, Francja oraz co roku na Dniach Porąbki I wielu imprezach gminnych, a także na terenie powiatu.

Działalność, a ściślej mówiąc koncerty i podróże jakie odbył zespół „Porąbczanie” skłania do krótkiego podsumowania. Ilość występów tego zespołu pozwala na stwierdzenie, że jego członkowie mają obycie sceniczne. Widać to w trakcie kolejnych występów i choć zawsze mają tremę, to jest ona tylko mobilizująca. Koncerty podczas Tygodnia Kultury Beskidzkiej świadczą o wysokim poziomie zespołu, bo na estradę TKB zespoły muszą spełniać wysokie wymogi programowo-artystyczne. Nie sposób pominąć też fakt, że dzieci – członkowie zespołu zobaczyły sporą cześć Europy i Polski. Piękne stroje góralskie czy krakowskie na tle Bałtyku to doprawdy niezapomniane zjawisko. Zespół miał okazję zobaczyć wiele zakątków naszej ojczyzny, ze stolicą włącznie. Wyjazdy na koncerty połączone często ze zwiedzaniem, pozwoliły dzieciom zdobywać wiedzę na temat uroczej ziemi polskiej, kształtować ich zmysł estetyczny i rozwijać swoje zainteresowania. Równie cenne okazały się wyjazdy poza granicę kraju. Członkowie zespołu zobaczyli wiele cennych zabytków, atrakcji, podziwiali też piękno innych krajów, poznawali ich tradycje i kulturę. Dla wielu dzieci były to nie zapomniane chwile, bowiem wyjazdy były dotowane przez urząd gminy i częściowo współfinansowane przez sponsorów, co umożliwiało wyjazd dzieci nawet z najbiedniejszych rodzin. Wspólne wyjazdy, koncerty i chwile zabawy pozwoliły na integrację zespołu. Stworzyli wielką rodzinę, a o dobrą atmosferę dbał choreograf i członkowie kapeli. Dzieci nauczyły się życia w grupie, wzajemnej pomocy i współpracy, co może okazać się bardzo przydatne w dorosłym życiu.

 

Warto przedstawić krótko sylwetki osób, które pracowały z naszym Zespołem od jego powstania, będzie to dowód na to, że z naszym zespołem nie pracowały osoby przypadkowe, ale doskonali i bardzo wykształceni fachowcy.

Pierwszym choreografem zespołu był Emil Bytom z Kęt. Swoje pierwsze taneczne doświadczenia zdobywał najpierw w zespole „Rudzianie” przy kopalni „Karol” w Rudzie Śląskiej, a następnie w Zespole Pieśni i Tańca „Śląsk”.

W roku 1957 ukończył studium pedagogiczno-taneczne w Wojewódzkim Ośrodku Kulturalno-Oświatowym w Katowicach. W 1958 roku został powołany do wojska, gdzie pracował z muzycznymi zespołami wojskowymi w Jeleniej Górze, Krakowie i Sandomierzu.

W 1982 roku powierzono Emilowi Bytomowi prowadzenie Zespołu Pieśni i Tańca „Kety” w Kętach, który prowadził do roku 2006 zdobywając liczne sukcesy podczas konkursów, festiwali, przeglądów i występów w Turcji, Francji byłej Czechosłowacji i Jugosławii, Holandii, Bułgarii, Mołdawii, na Ukrainie, Litwie, Węgrzech i Słowacji. Wysoki poziom taneczno-wokalny Zespołu „Kęty” był powszechnie dostrzegany i doceniany. Wspomnieć należy jego współpracę z Zespołem Pieśni i Tańca Ziemi Cieszyńskiej, Zespołem Pieśni i Tańca „Beskidy”, Zespołem Pieśni i Tańca „Ziemia Żywiecka”. W tym samym czasie, kiedy prowadzi zespół „Kęty”, prowadził równolegle zespół „Wadowice” i zespół „Porąbczanie” (od 1991 roku). Kiedy choreografem zespołu był Emil Bytom, o stronę muzyczną i kształcenie śpiewu dbał Stanisław Tomalik z Kęt. Bardzo sympatyczny i serdeczny, grał na akordeonie na co dzień na próbach zespołu, a w czasie koncertów również z kapelą. Oczywiście zakładał wtedy wspaniały strój regionalny góralski lub krakowski w zależności od koncertu.

W 2000 roku choreografem naszego zespołu został Władysław Koźbiał. Postać również bardzo wybitna i wykształcona. Pierwsze zetknięcie z folklorem Władysława Koźbiała nastąpiło w 1966 roku w Zespole Pieśni i Tańca „Żywczanka”. Karierę folklorystyczną rozpoczął w 1967 roku w „Cepelii”, w Zespole Pieśni i Tańca „Pilsko”, gdzie zdobył wykształcenie instruktora i choreografa. Swoją wiedzę i talent wykorzystywał prowadząc takie zespoły jak: „Pilsko” z Żywca, „Beskidy” z Żywca, „Ondraszek” ze Szczyrku, „Beskid” z Bielska Białej, „Andrychów” z Andrychowa, „Kęty” z Kęt, i oczywiście „Porąbczanie” z Porąbki.

Kierownik muzyczny Dziecięcego Zespołu Regionalnego Porąbczanie nazywa się Roman Pękala. Można powiedzieć, że całe swoje życie poświęcił muzyce i pracy w naszym domu kultury. W roku 1972 dostał posadę instruktora muzycznego w Domu Kultury w Porąbce oraz nauczyciela trąbki w Szkole Muzycznej w Żywcu. Romana Pękalę zatrudniono bardzo chętnie, bowiem był i nadal jest: urodzonym pedagogiem, uzdolnionym muzycznie, organizacyjnie, społecznik o wielkim sercu. Warto dodać, że Roman Pękala ciągle podnosił swoje kwalifikacje. Ukończył kurs amatorskiego ruchu muzycznego, kurs kapelmistrzowski oraz Studium Pedagogiczne Centralnego Ośrodka Pedagogicznego Szkolnictwa Artystycznego w Warszawie. Swoje muzyczne uzdolnienia zaczął przekazywać innym. Od 1981 roku do chwili obecnej jest kapelmistrzem orkiestry dętej działającej przy Domu Kultury w Porąbce oraz od 2000 roku do nadal jest kierownikiem muzycznym Dziecięcego Regionalnego Zespołu Pieśni i Tańca Porąbczanie. Pod kierownictwem Romana Pękali zespół rozwinął się muzycznie. W ciągu trzydziestu dwóch lat pracy zawodowej i działalności kulturalnej grał w kapelach żywieckich zespołów „Beskidy”, „Sędzioły”, a w latach 1978 do 1998 zespołu „Pilsko”. Roman Pękala prowadzi zespół Porąbczanie jako instruktor zatrudniony w Gminnym Ośrodku Kultury w Porąbce. Pracę tę jednak traktuje nie tylko jako obowiązek, ale jak sam twierdzi sprawia mu ona przyjemność i daje dużo satysfakcji. Roman Pękala to urodzony „belfer” jednak o gołębim sercu. Porąbka ma po prostu szczęście, że ma Romana Pękalę, bo dodatkowo jest radnym Rady Gminy Porąbka, gdzie walczy i to z efektami o rozwój kultury w Gminie Porąbka.

Pierwsze występy zespołu Porąbczanie uświetniała kapela w składzie:

- Stanisław Tomalik – akordeon

- Roman Pękala – trąbka/akordeon

- Jadwiga Kołek – skrzypce (nauczycielka muzyki w szkole podstawowej w Porąbce)

- Wiesław Grabski - kontrabas (nauczyciel w szkole podstawowej w Bulowicach)

- Jarosław Prochot – klarnet (emerytowany górnik, klarnecista z zamiłowania)

Należy podkreślić, że Pan Roman Pękala i Pan Wiesław Grabski są członkami kapeli od początku istnienia Zespołu Porąbczanie do nadal. Są emerytowanymi nauczycielami i mają świetny kontakt z dziećmi.

Wraz ze zmianą choreografa zaszły również zmiany w składzie kapeli. Akordeon przejął niezastąpiony Roman Pękala, Agata Gąsiorek, Elżbieta Wieczorek i Piotr Wojtas przygrywali na skrzypcach, na klarnecie grali Mateusz Olearczyk i Janusz Szłapa, a na trąbce Tomasz Drewniak, a później Szymon Bułka, przy kontrabasie został Wiesław Grabski. Warto zaznaczyć, że „Porąbczański” kontrabas jest najstarszym instrumentem w okolicy, a zakupił go ówczesny komitet rodzicielski zespołu za 200 złotych od mieszkańca Kęt. Ciekawostką jest fakt, że smyczek, którego nie było przy kontrabasie kosztował wtedy 300 złotych. Należy podkreślić, że kapela na koncertach gra zawsze w strojach regionalnych, góralskich lub krakowskich co daje urok występowi całego zespołu. Członkowie kapeli są lubiani przez dzieci i niezwykle pomocni w różnych sytuacjach.

Zespół Porąbczanie jest niewątpliwie wizytówką gminy Porąbka, tak traktowany jest również przez rodziców dzieci, mieszkańców, radnych i samego Wójta. Często zdarza się, że Rada Gminy dofinansowuje wyjazdy dzieci za granicę. Gminny Ośrodek Kultury w Porąbce zabiega o sponsorów, aby zespół mógł jak najwięcej koncertować i sławić gminę Porąbka. Dzieci są urocze i zawsze budzą zachwyt, a sława zespołu rośnie, zresztą jest to jedyny zespół regionalny w gminie.

Zespół "Porąbczanie" stał się inspiracją do napisania pracy magisterskiej, której kopia znajduje się w Gminnym Ośrodku Kultury w Porąbce. Piszący pracę w swoim zakończeniu napisał: "praca niniejsza została napisana z potrzeby serca i poniekąd zebrania wszelkich informacji na temat Zespołu „Porąbczanie”.

W 2012 roku choreografem zespołu Porąbczanie zostali Państwo Anna i Rafał Główka. Przeprowadzony nabór do zespołu stał się pierwszym sukcesem nowych choreografów. Przyszło 60 dzieci i od razu trzeba było zrobić 2 grupy. Nie wiadomo co spowodowało tak ogromne zainteresowanie dzieci i ich rodziców, być może to urok osobisty Ani i Rafała, a może dostrzeżono ich pracę w naszym środowisku. Pani Ania nauczyciel w szkole podstawowej w Porąbce prowadzi wiele zajęć z dziećmi poza lekcjami, bardzo lubiana przez dzieci, niekwestionowany autorytet, posiadająca duże umiejętności choreograficzne. Pan Rafał prowadził już zespół regionalny w Szczyrku, "Ondraszek" pod jego kierownictwem uzyskali wysoki poziom kunsztu tanecznego i wokalnego, byli nagradzani i zapraszani na wiele znaczących imprez i uroczystości. Pan Rafał jest znany mieszkańcom Gminy Porąbka jako doskonały i dowcipny konferansjer, mówi świetnie gwarą żywiecką, co dziś jest już rzadkością.

Praca z dwoma grupami dzieci była dużym wyzwaniem dla nowych choreografów. W krótkim jednak czasie przyszły pierwsze sukcesy, na szczególną uwagę zasługuje fakt niebywałego rozśpiewania dzieci. Myślę, że nawet rodzice nie wiedzieli, że mają tak utalentowane dzieci. Państwo Ania i Rafał wspólnie z Romanem Pękalą potrafili wydobyć z dzieci ich niekwestionowane zdolności śpiewacze.

Ogromne postępy dzieci zaowocowały wieloma koncertami:

  • udział w programie "Raz na ludowo" w Gminie Ustka,

  • udział w Festiwalu "Śląskie smaki" w Bielsku-Białej,

  • udział w powiatowych spotkaniach artystycznych "Saga", gdzie zespół zajął II miejsce,

  • koncert w zaprzyjaźnionej Gminie Turkeve na Węgrzech,

  • koncerty kolęd na terenie Gminy Porąbka,

  • udział w spotkaniu opłatkowym w Porąbce,

  • udział w Orszaku III Króli,

  • udział w warsztatach artystycznych w Brennej.

W związku z ogromem pracy z tak liczną grupą koniecznym było szukanie pomocy. Asystentką choreografów została Pani Anna Stanek z Porąbki, która pracuje do dziś, dba o stroje, rekwizyty i opiekuje się dziećmi, dba o ich bezpieczeństwo.

Od 2015 roku Porąbczanie mają nowego choreografa – zespół przejmuje Pani Anna Tomiak, wychowanka Zespołu "Grojcowianie". Pani Jadwiga Jurasz choreograf "Grojcowian" powiedziała, że oddaje Porąbce swoją prawą rękę w osobie Ani.

Dzieci w zespole przybywa i jest ich już 70. Nadal konieczne jest utrzymanie dwóch grup, aby praca z dziećmi mogła dać efekty. Pani Ania ma nowe pomysły, chce przede wszystkim utworzyć dziecięcą kapelę. Sama uczy grać dzieci na okarynach, pomaga jej Pani Karolina Prochot, która uczy dzieci gry na skrzypcach i śpiewu /sama pięknie śpiewa i koncertuje ze swoją kapelą, zresztą to kolejny porąbczański talent/.

Pani Ania Tomiak ma wiele planów i młodzieńczego zapału, ale jak sama stwierdziła nie będzie się chwalić planami, a dopiero efektami. Pani Aniu - trzymamy mocno kciuki.

Staraniem Pana Czesława Bułki – wójta Gminy Porąbka, Pana Pawła Zemanka - v-ce wójta Gminy Porąbka, Pani Anny Jezierskiej – Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w Porąbce, Pana Romana Pękali – radnego oraz kierownika muzycznego "Porąbczan" oraz Pana Krzysztofa Fiołka – inspektora d/s promocji w UG Porąbka podpisano porozumienie o współpracy z Fundacją Braci Golec. Już chwili obecnej 40 dzieci uczy się gry na instrumentach oraz śpiewu po wcześniej przeprowadzonych przesłuchaniach.

Obchody 25-lecia istnienia zespołu "Porąbczanie" zbiegną się z reorganizacją w zespole. Powstaną 2 formalne grupy i ulegnie zmianie nazwa zespołu, z dotychczasowej nazwy "Dziecięcy Zespół Regionalny Porąbczanie" będzie nazwa "Zespół Regionalny Porąbczanie" z podgrupą "Zespół Regionalny Mali Porąbczanie".

Należy dodać, że zespół "Porąbczanie" otrzymał ostatnio trzy prestiżowe nagrody:

  • w 2015 roku – Srebrną Różę – nagrodę Gminy Porąbka

  • w 2016 roku – Statuetkę Porąbczanina Roku

  • II miejsce dla grupy młodzieżowej oraz Wyróżnienie dla grupy dziecięcej na XXVII Powiatowych Spotkaniach Artystycznych SAGA 2016

Dziś z okazji jubileuszu 25-lecia istnienia zespołu "Porąbczanie" chcemy życzyć: zespołowi, choreografom, muzykom i wszystkim opiekunom, a także rodzicom: samych sukcesów, radości z Waszej pracy i wielu koncertów z cudowną publicznością. Mówią, że muzyka łagodzi obyczaje, a jak powiedział Gothe /Gete/ "...gdzie słyszysz śpiew, tam idź – tam dobre serca mają. Źli ludzie wierzaj mi – ci nigdy nie śpiewają.

 
Niniejsza strona internetowa może używać technologii cookie głównie w celach zapewnienia prawidłowego działania, ale także m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Akceptacja przyjmowania plików cookie może zostać odwołana za pomocą ustawień przeglądarki. Możliwe jest również sprawdzenie obecności i przeglądanie zawartości plików cookie.